Mỗi năm cứ gần đến ngày công bố điểm, chúng tôi lại nhận được đúng một câu hỏi từ học trò: “Thầy ơi, em được bao nhiêu điểm?” Để trả lời đúng, bạn cần nắm rõ cách tính điểm thi tốt nghiệp THPT chi tiết. Bài này hướng dẫn bạn từng bước, như cách chúng tôi vẫn làm trên lớp, để bạn tự tính ra con số của mình.
Trả lời nhanh: điểm xét tốt nghiệp được tính ra sao?
Nói ngắn gọn, điểm xét tốt nghiệp là kết quả tổng hợp từ điểm các bài thi, sau đó được quy đổi theo thang chuẩn và chia theo số bài thi. Nó không phải phép cộng rồi chia đều máy móc. Mỗi tổ hợp có một cách riêng.
Bạn cần đối chiếu ba thứ với quy chế của năm thi: khối lượng điểm từng môn, cách làm tròn và điều kiện đậu. Quy chế thay đổi theo năm, nên đừng dựa hoàn toàn vào bài cũ.
Phần dưới đây đi theo từng bước, vừa giúp bạn hiểu lý do, vừa giúp bạn tự làm được phép tính.
Bước 1: Hiểu đúng các thành phần điểm trong kỳ thi
Trước khi cộng trừ, bạn phải biết mình đang cộng cái gì. Các môn thi được chia thành bài thi bắt buộc và bài thi lựa chọn theo tổ hợp. Có môn luôn được tính, còn có môn chỉ được tính khi bạn chọn đúng tổ hợp chứa nó.
Thang điểm từng môn thường là 0 đến 10 và có thể lấy một chữ số thập phân. Đây là con số bạn thấy trên phiếu điểm và cũng là con số đem đi tính toán. Đừng vội làm tròn ngay khi vừa đọc phiếu điểm.
Cấu trúc bài thi có thể được điều chỉnh từ năm này sang năm khác. Trước khi làm bất kỳ phép tính nào, hãy đọc lại văn bản hướng dẫn mới nhất.
Bước 2: Công thức tính điểm xét tốt nghiệp từng bước
Công thức gồm ba động tác chính. Thứ nhất, cộng điểm các bài thi theo đúng tổ hợp. Thứ hai, nếu quy chế năm đó có hệ số, hãy nhân hệ số cho bài tương ứng. Thứ ba, chia tổng cho số bài thi để ra điểm trung bình xét tốt nghiệp.
Sau đó, làm tròn theo quy định và kiểm tra điều kiện không có môn nào dưới ngưỡng bắt buộc. Nhiều người tính đúng trung bình nhưng quên bước kiểm tra ngưỡng này.
Chỗ hay vấp nhất là làm tròn. Hãy giữ nguyên độ chính xác đến cuối rồi mới làm tròn đúng một lần. Làm tròn từng bước giữa chừng có thể làm con số lệch vài phần mười.
Bước 3: Ví dụ thực tế với một học sinh khối tự nhiên
Lấy một ví dụ cụ thể: một bạn khối tự nhiên có điểm Toán 7,8; Ngữ văn 6,5; Ngoại ngữ 7,0; Vật lý 8,2; Hóa học 7,6; Sinh học 6,9.
Bước đầu là cộng: 7,8 + 6,5 + 7,0 + 8,2 + 7,6 + 6,9 = 44,0. Bước thứ hai là chia cho 6 bài thi: 44,0 / 6 = 7,33. Đây là điểm trung bình minh họa theo cách tính trên.
Một bạn khối xã hội sẽ có tổ hợp và số môn khác, nên điểm trung bình cũng khác dù cả hai đều học tốt. Vì vậy, đừng lấy điểm của người khác để so với mình.
Bảng quy đổi tham khảo để hình dung xếp loại
Bảng dưới đây chỉ mang tính minh họa, không phải bảng chính thức, để bạn thấy mối liên hệ giữa điểm trung bình và xếp loại.
| Điểm trung bình | Xếp loại minh họa |
|---|---|
| 8,0 trở lên | Giỏi |
| 6,5 đến dưới 8,0 | Khá |
| 5,0 đến dưới 6,5 | Trung bình |
Muốn biết ngưỡng thật, hãy đối chiếu với văn bản chính thức của năm thi, vì ngưỡng có thể thay đổi.
Tự ước lượng điểm trước khi có kết quả chính thức
Bạn không cần chờ đến ngày có điểm mới biết mình đang ở đâu. Lấy điểm các bài thi thử gần nhất, đặt vào đúng tổ hợp của mình, rồi áp dụng công thức như ví dụ trên.
Nếu kết quả thấp hơn kỳ vọng, đừng hoảng. Hãy xem môn nào đang kéo điểm xuống và dồn thời gian ôn vào đúng chỗ đó. Bạn có thể tham khảo các dạng bài hay ra trong đề thi THPT để ưu tiên kiến thức trong những tuần cuối.
Những sai lầm hay gặp khi tự tính điểm
Ba lỗi hay gặp nhất là: quên nhân hệ số hoặc nhầm tổ hợp môn xét tốt nghiệp; làm tròn sai ở bước trung gian; và nhầm điểm xét tốt nghiệp với điểm xét tuyển đại học.
Lỗi thứ ba đặc biệt nguy hiểm: học sinh có thể đậu tốt nghiệp nhưng vẫn không đủ điểm vào ngành mong muốn. Hãy tách bạch hai bài toán ngay từ đầu.
Khi nào cần đối chiếu với thông tin xét tuyển đại học?
Điểm xét tốt nghiệp chỉ là bước đầu. Sau đó bạn mới bước vào xét tuyển đại học, và mỗi trường có cách lấy điểm riêng. Hãy đọc thông tin tuyển sinh để nắm đúng mốc thời gian và thủ tục. Xem thêm các bài về tuyển sinh đại học để chuẩn bị trước khi quyết định.
Để tự chấm và rút kinh nghiệm sau mỗi lần làm đề, bạn có thể đọc cách đối chiếu đáp án đề thi thử. Với các môn khoa học tự nhiên, xem thêm cẩm nang ôn thi Lý Hóa Sinh.
Để kiểm chứng cách tính, bạn có thể đối chiếu với trang của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nơi công bố quy chế và văn bản hướng dẫn xét tốt nghiệp mỗi năm.
Câu hỏi thường gặp
Điểm tốt nghiệp THPT có phải là điểm trung bình các môn không?
Gần đúng, nhưng không hoàn toàn giống. Điểm xét tốt nghiệp được tính trên các bài thi theo tổ hợp và có thể có hệ số. Hãy làm theo đúng quy chế của năm thi.
Tự tính điểm có chính xác bằng kết quả chính thức không?
Nếu dùng đúng điểm thi và đúng công thức, kết quả sẽ rất sát. Sai lệch thường đến từ việc làm tròn hoặc nhầm tổ hợp môn.
Làm tròn điểm được quy định thế nào?
Quy định làm tròn nằm trong văn bản hướng dẫn của năm thi. Chỉ làm tròn ở bước cuối cùng.
Môn không thuộc tổ hợp xét tốt nghiệp có được tính không?
Thông thường là không. Các môn ngoài tổ hợp vẫn có điểm nhưng không đưa vào công thức xét tốt nghiệp.
Nếu điểm ước lượng thấp hơn mong đợi thì nên làm gì?
Xác định môn đang kéo điểm xuống, ôn đúng trọng tâm ở môn đó và chuẩn bị phương án dự phòng. Thời gian còn lại vẫn đủ để cải thiện nếu bạn làm có kế hoạch rõ ràng.