Cơ Bản: Anđehit, Axit Cacboxylic, Este
Basic - Cơ BảnMục Lục
Anđehit
Khái niệm
Anđehit là hợp chất hữu cơ mà trong phân tử có nhóm chức (nhóm cacbonyl liên kết với ít nhất một nguyên tử hydro).
Tính chất hóa học quan trọng
- Phản ứng oxi hóa: Anđehit dễ bị oxi hóa thành axit cacboxylic tương ứng. Ví dụ:
- Phản ứng tráng bạc: Anđehit tác dụng với dung dịch trong tạo ra bạc kim loại. Đây là phản ứng đặc trưng để nhận biết anđehit.
- Phản ứng cộng hidro: Anđehit cộng hidro tạo thành ancol bậc một.
Ví dụ cơ bản
Ví dụ 1
Đề bài: Chất nào sau đây tác dụng được với dung dịch trong ?
A. B. C. D.
Lời giải:
- Anđehit có phản ứng tráng bạc.
- Chất có nhóm chức anđehit là .
Đáp án: B.
Axit Cacboxylic
Khái niệm
Axit cacboxylic là hợp chất hữu cơ mà trong phân tử có nhóm chức (nhóm cacboxyl).
Tính chất hóa học quan trọng
- Tính axit: Axit cacboxylic có tính axit, tác dụng với bazơ, kim loại hoạt động, oxit bazơ, muối của axit yếu hơn.
- Phản ứng este hóa: Axit cacboxylic tác dụng với ancol tạo thành este và nước (phản ứng thuận nghịch, xúc tác axit).
(xúc tác đặc, nhiệt độ)
Ví dụ cơ bản
Ví dụ 2
Đề bài: Cho 6 gam axit axetic tác dụng với 9,2 gam etanol (xúc tác đặc, đun nóng). Tính khối lượng este thu được, biết hiệu suất phản ứng là 75%.
Lời giải:
- Viết phương trình phản ứng:
- Tính số mol các chất: ,
- Tính số mol este theo chất hết (ở đây là axit axetic): (theo phương trình)
- Tính khối lượng este lý thuyết:
- Tính khối lượng este thực tế (do hiệu suất):
Este
Khái niệm
Este là hợp chất hữu cơ được tạo thành khi thay thế nhóm trong nhóm cacboxyl của axit cacboxylic bằng nhóm (với là gốc hidrocacbon).
Công thức tổng quát:
Tính chất hóa học quan trọng
- Phản ứng thủy phân: Este bị thủy phân trong môi trường axit hoặc bazơ.
- Thủy phân trong môi trường axit (thuận nghịch):
(xúc tác , nhiệt độ)
- Thủy phân trong môi trường bazơ (một chiều):
Ví dụ cơ bản
Ví dụ 3
Đề bài: Thủy phân este X trong dung dịch axit, thu được và . Công thức cấu tạo của X là gì?
Lời giải:
- Axit thu được là axit axetic ().
- Ancol thu được là metanol ().
- Vậy este X có công thức cấu tạo là (metyl axetat).
Các lỗi thường gặp
- Nhầm lẫn giữa anđehit và xeton: Cần phân biệt nhóm chức và vị trí của nó trong phân tử.
- Quên điều kiện phản ứng: Ví dụ, phản ứng este hóa là phản ứng thuận nghịch và cần xúc tác axit.
- Không cân bằng phương trình: Đặc biệt quan trọng trong các bài toán định lượng.
Công thức cần nhớ
- Công thức tổng quát của este no, đơn chức, mạch hở: (n ≥ 2)
- Phản ứng tráng bạc của anđehit: 1 mol anđehit (HCHO) tạo ra 4 mol Ag, anđehit khác tạo 2 mol Ag