THI THỬ ONLINE THI THỬ ONLINE

Glixerol và Lipit - Kiến thức cơ bản

Chủ đề này tập trung vào hai hợp chất hữu cơ quan trọng: glixerol (hay glixerin) và lipit (chất béo). Chúng ta sẽ tìm hiểu về cấu trúc, tính chất và các phản ứng hóa học cơ bản của chúng, đặc biệt là các phản ứng thường gặp trong đề thi đại học.

1. Glixerol (Glixerin)

Định nghĩa: Glixerol là một ancol đa chức, có 3 nhóm hiđroxyl (-OH) liên kết với 3 nguyên tử cacbon liền kề.

Công thức cấu tạo:

Tính chất vật lý:

• Chất lỏng không màu, sánh, không mùi.


• Hút ẩm tốt.


• Tan vô hạn trong nước.


• Có vị ngọt.

Tính chất hóa học:

• Phản ứng với kim loại kiềm: Tác dụng với Na, K tạo ra muối và giải phóng .


• Phản ứng este hóa: Tác dụng với axit cacboxylic tạo thành este (ví dụ: triglixerit).

Ứng dụng:

• Sản xuất xà phòng.


• Sản xuất mỹ phẩm.


• Làm chất chống đông.


• Sản xuất thuốc nổ (nitroglycerin).

2. Lipit (Chất béo)

Định nghĩa: Lipit là este của glixerol với các axit béo, còn gọi là triglixerit hay triaxylglixerol.

Công thức tổng quát: , trong đó R là gốc hiđrocacbon no hoặc không no.

Cấu tạo: Gồm một phân tử glixerol liên kết với ba phân tử axit béo.

Tính chất vật lý:

• Chất béo no (chứa gốc axit béo no) thường ở trạng thái rắn ở nhiệt độ phòng (ví dụ: mỡ động vật, bơ).


• Chất béo không no (chứa gốc axit béo không no) thường ở trạng thái lỏng ở nhiệt độ phòng (ví dụ: dầu thực vật).


• Nhẹ hơn nước, không tan trong nước nhưng tan trong các dung môi hữu cơ (benzen, xăng,...).

Tính chất hóa học:

• Phản ứng thủy phân:
  
  
  
  • Thủy phân trong môi trường axit: Tạo ra glixerol và các axit béo.
  
  
  • Thủy phân trong môi trường kiềm (phản ứng xà phòng hóa): Tạo ra glixerol và muối của axit béo (xà phòng).
  
  
  
  


• Phản ứng cộng hiđro (hiđro hóa): Chất béo không no có thể cộng hiđro vào liên kết đôi C=C để tạo thành chất béo no. (Ứng dụng: chuyển dầu thực vật thành bơ nhân tạo)


• Phản ứng oxi hóa: Bị oxi hóa chậm trong không khí, gây ra hiện tượng ôi thiu.

Ứng dụng:

• Thực phẩm.


• Sản xuất xà phòng.


• Sản xuất nhiên liệu (biodiesel).

Công thức cần nhớ

• Công thức tính số mol glixerol:


• Phản ứng xà phòng hóa:

Các lỗi thường gặp

• Nhầm lẫn giữa chất béo no và không no. Cần nhớ chất béo no thường ở trạng thái rắn, chất béo không no thường ở trạng thái lỏng.


• Sai sót trong việc cân bằng phương trình phản ứng thủy phân và xà phòng hóa.


• Không nhận ra mối quan hệ giữa số mol triglixerit và số mol glixerol/xà phòng tạo thành.