Cơ Bản: Aminoaxit, Protit
Basic - Cơ BảnMục Lục
Aminoaxit
Khái niệm
Amino axit là hợp chất hữu cơ trong phân tử chứa đồng thời nhóm amino () và nhóm cacboxyl ().
Công thức tổng quát: , trong đó R là gốc hidrocacbon.
Ví dụ: Glyxin (), Alanin ()
Tính chất hóa học
- Tính lưỡng tính: Amino axit tác dụng được với cả axit và bazơ.
- Phản ứng este hóa: Nhóm carboxyl () có thể phản ứng với ancol tạo thành este.
- Phản ứng trùng ngưng: Các amino axit có thể tham gia phản ứng trùng ngưng tạo thành peptit và protein.
Ví dụ 1
Đề bài: Viết phương trình phản ứng của glyxin với dung dịch HCl và dung dịch NaOH.
Lời giải:
- Phản ứng với HCl:
- Phản ứng với NaOH:
Peptit và Protein
Khái niệm Peptit
Peptit là những hợp chất chứa từ 2 đến 50 gốc α-amino axit liên kết với nhau bằng liên kết peptit (-CO-NH-).
Liên kết peptit là liên kết giữa nhóm của một amino axit với nhóm của amino axit khác, giải phóng một phân tử nước.
Ví dụ: Gly-Ala (đipeptit), Ala-Gly-Val (tripeptit)
Khái niệm Protein
Protein là những polipeptit có phân tử khối lớn (từ vài nghìn đến vài triệu đvC).
Protein có cấu trúc phức tạp, gồm cấu trúc bậc một (chuỗi polipeptit), cấu trúc bậc hai (xoắn α hoặc gấp nếp β), cấu trúc bậc ba (cấu trúc không gian ba chiều) và cấu trúc bậc bốn (sự kết hợp của nhiều chuỗi polipeptit).
Tính chất của Peptit và Protein
- Phản ứng thủy phân: Peptit và protein bị thủy phân trong môi trường axit, bazơ hoặc nhờ xúc tác của enzim, tạo thành các amino axit.
- Phản ứng màu biure: Protein tác dụng với Cu(OH)2 tạo dung dịch màu tím đặc trưng.
- Sự đông tụ: Protein có thể bị đông tụ khi đun nóng, thay đổi pH hoặc tác dụng với một số hóa chất.
Ví dụ 2
Đề bài: Cho tripeptit Gly-Ala-Gly tác dụng với dung dịch NaOH dư. Viết phương trình phản ứng.
Lời giải:
Ví dụ 3
Đề bài: Tính số tripeptit có thể tạo thành từ 3 amino axit khác nhau là Gly, Ala, Val.
Lời giải:
- Số tripeptit có thể tạo thành là số hoán vị của 3 amino axit, tức là 3! = 3 x 2 x 1 = 6.
- Các tripeptit đó là: Gly-Ala-Val, Gly-Val-Ala, Ala-Gly-Val, Ala-Val-Gly, Val-Gly-Ala, Val-Ala-Gly.
Lỗi thường gặp
- Nhầm lẫn giữa liên kết peptit và liên kết hidro: Liên kết peptit là liên kết hình thành giữa các amino axit, còn liên kết hidro là liên kết yếu hình thành giữa các nguyên tử H và O hoặc N trong cùng một phân tử protein hoặc giữa các phân tử protein khác nhau.
- Không cân bằng phương trình phản ứng thủy phân: Khi thủy phân peptit hoặc protein, cần chú ý cân bằng số mol nước tham gia phản ứng.
- Quên tính số đồng phân peptit: Khi tính số đồng phân peptit, cần chú ý đến thứ tự sắp xếp của các amino axit trong chuỗi.
Hình ảnh: Công thức cấu tạo của một đoạn peptit